Gần nửa người Mỹ từng dùng chatbot, chỉ 16% kỳ vọng AI tốt cho xã hội

Một người nhờ chatbot soạn email công việc mỗi tuần, nhưng khi được hỏi về AI thì vẫn nói công nghệ này đang đi quá nhanh. Đây là tình huống minh họa, không phải một người có thật.

Bài này đọc báo cáo "Americans and AI 2026" của Pew Research Center (đăng 17/06/2026), khảo sát 5.119 người lớn Mỹ từ 17 đến 23/02/2026. Bài đối chiếu thêm các khảo sát của Gallup và 1 khảo sát đô thị ở Việt Nam, đối chiếu đến ngày 15/11/2026.

Kết luận ngắn: ở Mỹ, mức dùng chatbot tăng mạnh nhưng kỳ vọng về tác động của AI tới xã hội vẫn nghiêng về tiêu cực. Số Mỹ không áp dụng nguyên cho Việt Nam, và bài nói rõ chỗ nào có số Việt Nam.

Điểm chính

• Theo Pew, 49% người lớn Mỹ nói họ từng dùng chatbot AI (như ChatGPT, Gemini, Copilot) năm 2026, so với 33% năm 2024 (câu hỏi năm 2024 chỉ áp cho người đã nghe về chatbot). Khoảng 24% dùng hằng ngày.
• Về tác động của AI tới xã hội trong 20 năm tới, 40% kỳ vọng tiêu cực, 16% kỳ vọng tích cực, 31% cho rằng tích cực và tiêu cực ngang nhau.
• 63% cho rằng AI đang phát triển quá nhanh, 71% cho rằng AI làm thông tin cá nhân kém an toàn hơn, và 67% ít hoặc không tin chính phủ Mỹ quản lý AI hiệu quả.
• Người dùng thấy lợi ích cụ thể: 30% người lớn Mỹ nói chatbot giúp họ năng suất hơn, 5% nói gây hại. Nhưng chỉ 16% kỳ vọng tích cực cho xã hội, thấp hơn 23% kỳ vọng tích cực cho bản thân.
• Nhóm dưới 50 tuổi dùng nhiều nhất (66% ở nhóm 18 đến 29, 61% ở nhóm 30 đến 49), và nhóm 18 đến 29 kỳ vọng tiêu cực nhiều nhất về xã hội (48%).
• Ở Việt Nam, Gallup (22/09/2026) ghi 91% người đã biết về AI kỳ vọng AI giúp ích cho đất nước, còn 43% toàn bộ người lớn từng dùng AI. Đây là khảo sát khác Pew.

Chuyện gì đang xảy ra: chatbot đã lan tới nửa người lớn Mỹ

Theo Pew (báo cáo đăng 17/06/2026, đọc 15/11/2026), 49% người lớn Mỹ nói họ từng dùng chatbot, còn 51% không dùng.

Pew hỏi cả mức thường xuyên: 12% dùng vài lần mỗi ngày, 8% khoảng 1 lần mỗi ngày, 4% gần như liên tục, và 25% dùng vài lần mỗi tuần hoặc ít hơn. Cộng 3 nhóm dùng hằng ngày được 24%.

Về loại chatbot, ChatGPT dẫn đầu với 44% người lớn Mỹ, rồi Gemini 24%, Copilot 17%, Meta AI 14%, Grok 8% và Claude 6%.

Số liệu nói gì và giới hạn của nó

Đây là khảo sát trên nhóm người trả lời cố định American Trends Panel của Pew, do SSRS thực hiện, 5.119 người trả lời, sai số mẫu cộng trừ 1,6 điểm phần trăm ở mức tin cậy 95% (trang Methodology của Pew, đọc 15/11/2026).

Có 3 giới hạn cần nhớ. Thứ nhất, số 33% của năm 2024 chỉ hỏi những người đã nghe ít nhất một chút về chatbot (ghi chú dưới biểu đồ trong báo cáo chính của Pew), nên mức tăng lên 49% chỉ là so sánh gần đúng.

Thứ hai, "từng dùng" khác "dùng thường xuyên": 49% so với 24%. Thứ ba, đây là tự khai, không phải đo hành vi thật.

Với câu hỏi về lợi và hại, Pew ghi chú người không dùng chatbot không được hiển thị. 3 lựa chọn của mỗi mục cộng lại khoảng 49%, bằng tỷ lệ người dùng (phép cộng của bài viết).

Dùng chatbot để làm gì, và người dùng thấy gì

Việc phổ biến nhất là tìm thông tin: 42% người lớn Mỹ nói họ dùng chatbot cho việc này. Trong người đi làm, 38% dùng cho công việc.

Tiếp theo là giải trí 25%, tạo hoặc sửa ảnh và video 24%, tư vấn y tế 20%, đọc tin 13% và hỗ trợ cảm xúc 10%.

Người dùng thấy lợi nhiều hơn hại (tỷ lệ tính trên toàn bộ người lớn Mỹ). Năng suất: 30% nói giúp, 5% nói hại. Mức hiểu biết: 28% giúp, 5% hại. Sáng tạo: 21% giúp, 11% hại. Với hạnh phúc và quan hệ với người khác, lựa chọn phổ biến nhất là không ảnh hưởng (36% và 35%).

Dùng nhiều nhưng ít kỳ vọng: khoảng cách trong chính bộ số của Pew

Khi hỏi về 20 năm tới, người Mỹ nghiêng về tiêu cực. Với xã hội: 40% kỳ vọng tác động tiêu cực, 16% tích cực, 31% tích cực và tiêu cực ngang nhau, 13% chưa chắc. Với bản thân: 31% tiêu cực, 23% tích cực, 27% ngang nhau, 19% chưa chắc.

Người Mỹ kỳ vọng tích cực cho riêng mình nhiều hơn cho xã hội (23% so với 16%), và tiêu cực cho xã hội nhiều hơn cho mình (40% so với 31%). Đây là phép so sánh của bài viết trên số của Pew.

Về tốc độ, 63% nói AI đang phát triển quá nhanh (19% nói vừa phải). Về dữ liệu cá nhân, 71% nói AI làm thông tin của họ kém an toàn (3% nói an toàn hơn).

Về người quản lý, 67% ít hoặc không tin chính phủ Mỹ quản lý AI hiệu quả (62% năm 2024), và 59% ít tin các công ty Mỹ phát triển AI có trách nhiệm (59% năm 2024).

Pew nhận xét sự hoài nghi này có ở cả 2 đảng, nhưng nhóm theo hoặc nghiêng về đảng Dân chủ nay hoài nghi chính phủ nhiều hơn: 74% so với 54% năm 2024, còn nhóm Cộng hòa giảm từ 70% xuống 61%.

Khoảng cách thế hệ và giới tính

Nhóm trẻ dùng nhiều nhưng không lạc quan hơn. Theo chương "How Americans' opinions and use of AI differ by age" của Pew (đăng 17/06/2026, đọc 15/11/2026), tỷ lệ từng dùng chatbot là 66% ở nhóm 18 đến 29 tuổi, 61% ở nhóm 30 đến 49, 42% ở nhóm 50 đến 64 và 23% ở nhóm từ 65 tuổi.

Cùng chương này, 48% người 18 đến 29 tuổi kỳ vọng tác động tiêu cực tới xã hội, so với 39%, 38% và 35% ở các nhóm lớn tuổi hơn.

Về giới, chương "The gender gap in AI in the US" (đăng 17/06/2026, đọc 15/11/2026) ghi 50% nam và 47% nữ từng dùng chatbot, thu hẹp từ 39% và 28% năm 2024 (cùng chú thích về câu hỏi năm 2024). Về xã hội, 43% nữ kỳ vọng tiêu cực, so với 36% nam. Pew không giải thích nguyên nhân trong các trang đã đọc.

Vì sao người không dùng ngại, và niềm tin vào độ chính xác theo mức dùng

Pew hỏi nhóm không dùng chatbot vì sao. Chương "Why don't Americans use chatbots?" (đăng 17/06/2026, đọc 15/11/2026) ghi 83% nói không hứng thú (60% coi là lý do lớn), 79% lo thông tin cá nhân bị dùng ra sao, 76% không tin chatbot cho thông tin chính xác và 55% không biết cách dùng.

Theo Gallup (đăng 22/09/2026, đọc 15/11/2026), niềm tin vào độ chính xác gắn với mức dùng: ở Mỹ 45% người đã biết về AI và dùng hằng ngày tin độ chính xác của AI hoàn toàn hoặc nhiều, so với 8% ở nhóm đã biết về AI nhưng chưa từng dùng. Gallup nói khảo sát không xác định được dùng làm tăng niềm tin hay người tin mới dùng, hoặc cả hai.

Kỳ vọng thì khác: Gallup viết rằng sự lạc quan về AI không đơn giản đi theo mức dùng hiện tại (Việt Nam: 91% kỳ vọng AI giúp đất nước, 43% từng dùng).

Suy luận của bài viết từ 2 bộ số khác nhau: "dùng nhiều, tin ít" không hẳn là mâu thuẫn, vì người ít tin có thể nằm nhiều ở phía không dùng. Nhóm 18 đến 29 tuổi ở trên (dùng nhiều nhất, kỳ vọng tiêu cực nhiều nhất) cho thấy suy luận này chưa đủ để giải thích. Đây chưa phải kết quả của một nghiên cứu.

Các nguồn khác nói gì, và chỗ không khớp

Một khảo sát khác cùng chiều nhưng đo khác. Gallup, khảo sát Bentley-Gallup trên 3.270 người lớn Mỹ ngày 4 đến 11/05/2026 (đăng 28/07/2026), ghi 39% nói AI gây hại nhiều hơn lợi, tăng từ 31% năm 2025. Còn 52% nói lợi hại ngang nhau.

Không nên so trực tiếp các con số này vì câu hỏi khác nhau, nhưng hướng chung (nghiêng về dè dặt) khớp nhau.

Việt Nam: có số nhưng không cùng loại với Pew

Báo cáo Pew chỉ khảo sát người lớn Mỹ. Gallup nêu mẫu của họ ở mỗi nơi là mẫu đại diện quốc gia, nhưng cách hỏi khác Pew nên bài chưa tìm thấy số Việt Nam theo đúng cách hỏi của Pew (kỳ vọng tác động xã hội trong 20 năm tới, trên toàn bộ người lớn).

Có 2 nguồn gần nhất. Gallup (đăng 22/09/2026, nghiên cứu cùng Microsoft) khảo sát 37 nơi đầu tiên hoàn tất đợt 2026, khoảng 1.000 người từ 15 tuổi trở lên mỗi nơi, từ tháng 4 đến tháng 7/2026, bằng điện thoại, gặp trực tiếp hoặc trực tuyến.

Ở Việt Nam, 91% người đã biết về AI kỳ vọng AI giúp ích cho đất nước và 59% tin độ chính xác của AI hoàn toàn hoặc nhiều. Còn 43% là tỷ lệ từng dùng AI trên toàn bộ người lớn được hỏi, cũng là trung vị chung của 37 nơi.

Cùng bài, Gallup ghi Mỹ ở nhóm kỳ vọng thấp nhất (36% người đã biết về AI) và 74% người đã biết về AI ở Mỹ nói họ lo lắng.

Số 36% của Gallup và 16% của Pew khó so trực tiếp. Pew hỏi toàn bộ người lớn về xã hội trong 20 năm tới, có lựa chọn "ngang nhau" (31%), khảo sát tháng 02/2026. Gallup hỏi người đã biết về AI xem AI chủ yếu giúp hay hại người dân trong nước, vào tháng 4 đến 7/2026, cách phỏng vấn khác. Đây là nhận định của bài viết, không phải của nguồn.

Nguồn thứ hai là bản tin của Vietnam Investment Review (đăng 18/05/2026) về Chỉ số AI Thế giới WIN, do DXL Research khảo sát 900 người dân đô thị ở 4 thành phố lớn từ tháng 11 đến 12/2025. Số này mô tả dân đô thị, không đại diện cả nước.

Theo bản tin, chỉ số tổng của Việt Nam gần như không đổi (58,4 điểm so với 58,5 năm trước): niềm tin và mức chấp nhận AI tăng, còn mức quan tâm và mức thoải mái với vai trò của AI trong xã hội giảm.

Cũng theo bản tin đó, người dùng AI hằng ngày tăng từ 13% lên 19%, nhưng mức lo ngại cao về thông tin sai lệch tăng từ 36% lên 65%, về quyền riêng tư từ 52% lên 68%, và về mất việc từ 48% lên 61%. Đây là nguồn thứ cấp về chỉ số WIN, bài chưa đọc báo cáo gốc.

Xu hướng này ảnh hưởng gì tới đời sống

Suy luận của bài viết: nhiều người đang dùng một công cụ mà họ chưa tin hẳn, nên việc kiểm tra lại câu trả lời trở nên quan trọng, nhất là với sức khỏe hay tiền bạc. Pew cho biết 20% người lớn Mỹ dùng chatbot để lấy tư vấn y tế, nhưng các trang đã đọc không báo cáo việc họ có kiểm chứng lại hay không.

Với xã hội, số liệu cho thấy 3 mối lo: quản lý (67% ít tin chính phủ), dữ liệu cá nhân (71%) và việc làm (79% người lớn Mỹ kỳ vọng AI giảm số việc làm trong 10 năm, theo Gallup ngày 28/07/2026). Đây là bức tranh Mỹ, bài không suy ra điều tương tự cho Việt Nam.

Người đọc nên theo dõi điều gì

• Khoảng cách giữa từng dùng (49%) và dùng hằng ngày (24%) ở kỳ khảo sát kế tiếp của Pew.
• Nhóm 18 đến 29 tuổi, vừa dùng nhiều nhất vừa kỳ vọng tiêu cực nhiều nhất: đổi chiều hay giữ nguyên.
• Khoảng cách giữa kỳ vọng tích cực cho bản thân (23%) và cho xã hội (16%).
• Mức tin vào việc quản lý: 67% ít tin chính phủ, 59% ít tin doanh nghiệp.
• Số Việt Nam theo đúng cách hỏi của Pew (toàn bộ người lớn, 20 năm tới), hoặc kỳ Gallup tiếp theo để xem số 91% có đổi không.

Những sai lầm thường gặp

1. Đọc "49% dùng chatbot" thành 49% dùng thường xuyên. Pew ghi chỉ 24% dùng hằng ngày.
2. Viết "chỉ 16% tin AI có lợi" như thể đó là mức tin chung. Số này là tỷ lệ kỳ vọng tác động tích cực cho xã hội trong 20 năm tới, và 31% cho rằng tích cực và tiêu cực ngang nhau.
3. So 33% (2024) với 49% (2026) như 2 phép đo hoàn toàn giống nhau, trong khi câu hỏi 2024 chỉ áp cho người đã nghe về chatbot.
4. Áp số Mỹ cho Việt Nam. Các số Việt Nam ở trên đến từ khảo sát khác, mẫu khác, và không thể ghép với số của Pew.
5. Kết luận rằng dùng nhiều làm người ta mất tin, hoặc ngược lại. Các khảo sát chỉ cho thấy 2 thứ cùng xuất hiện, không chứng minh nguyên nhân.

Điều chưa biết

Chưa biết người dùng có kiểm chứng câu trả lời của chatbot hay không, vì các trang Pew đã đọc không báo cáo hành vi này. Chưa biết vì sao người trẻ vừa dùng nhiều vừa dè dặt nhiều, vì các trang đã đọc không nêu nguyên nhân.

Chưa biết người Việt sẽ trả lời ra sao nếu được hỏi đúng như Pew, vì Gallup hỏi khác và bài chỉ đọc 1 kỳ. Số liệu WIN về Việt Nam bài chỉ đọc qua bản tin thứ cấp. Chưa biết kỳ khảo sát kế tiếp của Pew sẽ cho thấy mức dùng hằng ngày tăng hay giữ nguyên.