TikTok Shop áp sát Shopee đến đâu, người mua người bán đổi gì?

Chủ shop mỹ phẩm nhỏ mở bảng thống kê cuối tháng và thấy số đơn tăng, nhưng tiền còn lại sau phí sàn và quảng cáo không tăng theo. Đây là tình huống minh họa, không phải số đo.

Bài này đọc số liệu thương mại điện tử Việt Nam trên 4 sàn Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki. Có 2 bộ số chính, của Metric.vn và của YouNet ECI, đọc qua báo chí (nguồn thứ cấp). Bài còn dùng thông báo của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) và các bản tóm tắt về Luật Thương mại điện tử 2025, đối chiếu đến ngày 15/11/2026.

Bài trả lời 3 câu hỏi: TikTok Shop đã áp sát Shopee đến đâu, vì sao 2 nguồn cho tốc độ tăng khác nhau, và người mua, người bán gặp thay đổi gì. Bài không khuyên chọn sàn nào.

Điểm chính

• Cùng 4 sàn, tốc độ tăng 9 tháng đầu 2026 là 44,47% theo Metric.vn nhưng 22% theo YouNet ECI. Quy mô lệch ít hơn nhiều.
• Cả 2 nguồn cho thấy TikTok Shop tăng nhanh hơn Shopee. Theo Metric, khoảng cách thị phần doanh số quý 3/2026 chỉ còn khoảng 1,7 điểm %, từ khoảng 14,3 ở kỳ so sánh mà VnBusiness không nêu rõ (một bài khác dẫn Metric ghi là cùng kỳ 2025).
• Theo YouNet nửa đầu 2026, Shopee vẫn đứng đầu (54,5% so với 43,4%). TikTok Shop dẫn ở thời trang, nhưng kém Shopee ở làm đẹp, hàng tiêu dùng nhanh và điện tử.
• Nửa đầu 2026, 68% người được YouNet khảo sát chọn giá là yếu tố quan trọng nhất. Sang quý 3, YouNet ghi 74% chọn chất lượng và 67% chọn giá.
• TikTok Shop nâng phí giao dịch từ 5% lên 6% ngày 9/5/2026; Shopee đề nghị hoãn 1 chương trình phí mới sau khi Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia vào cuộc (nguồn chưa nói kết quả cuối).
• Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực từ 1/7/2026 và đưa livestream bán hàng vào khung quản lý. Bài chỉ đọc được bản tóm tắt.

TikTok Shop đang áp sát Shopee đến mức nào

Cả 2 nguồn cùng chiều, nhưng mức thu hẹp phụ thuộc nguồn và kỳ đo. Theo VnBusiness (29/10/2026), dẫn báo cáo quý 3/2026 của Metric, doanh số TikTok Shop quý 3 tăng khoảng 76% so với cùng kỳ, còn Shopee khoảng 26%.

Khoảng cách thị phần doanh số quý 3 còn khoảng 1,7 điểm %, so với khoảng 14,3 điểm % ở kỳ so sánh. VnBusiness không nêu rõ kỳ này; chuyên trang Doanh nhân của Báo Pháp luật Việt Nam (28/10/2026), cũng dẫn Metric, ghi là cùng kỳ 2025, từ gần 15 xuống hơn 1 điểm %.

Theo YouNet ECI nửa đầu 2026 (Tuoi Tre News, 12/8/2026), Shopee giữ 54,5% thị phần, tăng 15%. TikTok Shop có 43,4% (từ 42%), tăng 27%, chậm hơn nhiều so với mức 148% cùng kỳ năm trước.

Khoảng cách nửa năm này là 11,1 điểm % (phép trừ của bài viết), không đặt cạnh mức 1,7 điểm % của quý 3 vì khác kỳ và khác nguồn. Nguồn không nói bên nào dẫn ở quý 3.

Vì sao 2 nguồn cho số lệch nhau

Quy mô lệch khoảng 10% ở nửa đầu năm, nhưng tốc độ tăng lệch hơn nhiều.

• Nửa đầu 2026, Metric.vn: khoảng 291,6 nghìn tỷ đồng, tăng 44,11% (Việt Báo, 25/7/2026).
• Nửa đầu 2026, YouNet ECI: 264,8 nghìn tỷ đồng, tăng 19% (Tuoi Tre News, 12/8/2026).
• 9 tháng 2026, Metric.vn: khoảng 442 nghìn tỷ đồng, tăng 44,47% (VnBusiness, 29/10/2026).
• 9 tháng 2026, YouNet ECI: 411,7 nghìn tỷ đồng, tăng 22%, từ nền tảng EcomHeat (The Investor, 26/10/2026).

Bài tính ngược mốc năm 2025 (suy luận của bài viết, làm tròn). Nửa đầu 2025 khoảng 202,3 nghìn tỷ theo Metric và 222,5 theo YouNet; 9 tháng 2025 khoảng 305,9 và 337,5.

2 nguồn đảo chiều: mốc 2026 Metric cao hơn YouNet khoảng 7 đến 10%, còn mốc 2025 Metric thấp hơn khoảng 9% (phép tính của bài viết). Vì thế tốc độ tăng lệch xa. Quý 3/2026 thì gần nhau: Metric khoảng 150,4 nghìn tỷ, còn hiệu của 2 số YouNet khoảng 146,9 (phép trừ của bài viết). Không bài nào giải thích mốc 2025, nên bài không đoán.

Có bài lẫn 2 bộ số. VnBusiness (30/9/2026) ghi tổng 291.600 tỷ đồng dẫn YouNet, nhưng thị phần 54,5% và 43,4% chỉ khớp tổng 264,8 nghìn tỷ (Shopee 144,3 nghìn tỷ chia 264,8 ra 54,5%, chia 291,6 ra khoảng 49,5%: phép chia của bài viết).

Doanh số tăng nhanh hơn sản lượng ở cả 2 nguồn. Metric ghi 9 tháng doanh số tăng 44,47%, sản lượng 12,46%; YouNet ghi giá bán tăng trên 20% mỗi quý, sản lượng gần như đi ngang. VnBusiness lưu ý cơ cấu ngành hàng cũng đổi, nên chưa chắc giá cùng sản phẩm tăng.

TikTok Shop mạnh ở ngành nào và vì sao

Theo YouNet nửa đầu 2026 (Tuoi Tre News, 12/8/2026), TikTok Shop dẫn ở thời trang còn Shopee dẫn ở 3 ngành khác.

• Thời trang và phụ kiện: chiếm 28,5% GMV; TikTok Shop dẫn với 56,2% (từ 53,6%).
• Làm đẹp: Shopee 52,6%, TikTok Shop 46,5% (từ 44,5%).
• Hàng tiêu dùng nhanh: Shopee 57,5%, TikTok Shop 37,7% (năm trước 38,9%).
• Điện gia dụng và điện tử: tăng 26%; Shopee 67,3% (giảm 3,9 điểm %), TikTok Shop 28,2% (từ 23%).

Về nguyên nhân, chuyên gia YouNet nói TikTok Shop đang mở rộng sang nhóm hàng giá trị cao hơn, còn Shopee hưởng lợi từ mạng giao nhận, chính sách bảo hành và niềm tin tích lũy nhiều năm. Ở các ngành dễ khám phá, như thời trang, bài báo (không phải chuyên gia) gắn thế mạnh của TikTok Shop với video ngắn, livestream và người có sức ảnh hưởng.

Người mua: giá vẫn quan trọng, đơn lớn dần

Theo YouNet nửa đầu 2026 (Tuoi Tre News, 12/8/2026), chỉ số niềm tin người tiêu dùng trực tuyến (eCCI) đạt 122 điểm, cao nhưng quý 2 thấp hơn quý 1. Giá là yếu tố quan trọng nhất với 68% người được hỏi, khuyến mãi với 53%, còn mức độ coi trọng chất lượng giảm từ 77% xuống 52%.

Sang quý 3, The Investor (26/10/2026) dẫn eCCI: 74% ưu tiên chất lượng (tăng 22 điểm % so với quý 2, tức quý 2 khoảng 52%: suy luận của bài viết) và 67% vẫn ưu tiên giá.

Theo Metric nửa đầu 2026 (Việt Báo, 25/7/2026), nhóm đơn 100.000 đến 200.000 đồng chiếm 22,9% doanh số, lớn nhất, nhưng các đơn từ 200.000 đồng trở lên đang mở rộng thị phần.

Suy luận của bài viết: 2 chiều này không nhất thiết mâu thuẫn. Người mua có thể soi giá kỹ hơn, trong khi giá trị mỗi đơn tăng vì giá hàng tăng hoặc vì mua món lớn. Dữ liệu chưa tách được các nguyên nhân này.

Người bán: phí tăng và giám sát chặt hơn

Theo Báo Công Thương (đăng lại trên cổng VCCI, 4/5/2026), dẫn thông báo TikTok Shop gửi người bán, từ 0 giờ ngày 9/5/2026 phí giao dịch tăng từ 5% lên 6%.

VnBusiness (18/5/2026) ghi Shopee tăng phí xử lý giao dịch trả trước từ 4,9% lên 6%. Bài chưa đọc được thông báo phí gốc của 2 sàn.

Ngày 28/5/2026, Cổng thông tin Bộ Công Thương đăng tin Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia ghi nhận nhiều phản ánh về việc các sàn nâng phí cũ hoặc áp phí mới.

Ủy ban nêu riêng chương trình Duy trì hiển thị của Shopee, dự kiến từ 29/5/2026: tự trích 1% doanh thu đơn thành công, người bán chỉnh được từ 1% đến 50%. Ngày 27/5/2026 Shopee báo cáo rà soát và đề nghị hoãn. Ủy ban cũng yêu cầu Shopee, TikTok Shop giải trình các khoản phí khác và sẽ tiếp tục theo dõi; bài chưa tìm thấy thông báo mới hơn.

Theo Metric, số gian hàng có đơn nửa đầu 2026 là 613.800, tăng 14,11% (Việt Báo, 25/7/2026). Quý 3 còn 470.300, giảm 2,47% so với cùng kỳ và giảm 56.209 so với quý 2 (VnBusiness, 29/10/2026).

VnBusiness (30/9/2026) lại ghi, cho 6 tháng đầu năm, nhóm ngoài Mall còn khoảng 417.000 gian hàng, giảm 27% so với cùng kỳ (nhóm Mall khoảng 20.000, giảm 25%), mà không nêu rõ nguồn số. Chiều hướng khác Metric, nên bài không kết luận số người bán đang tăng hay giảm.

Luật mới và livestream: điều luật quy định từ 1/7/2026

Luật Thương mại điện tử 2025 (số 122/2025/QH15) được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ 1/7/2026. Bài dựa trên 2 bản tóm tắt, của VnEconomy (3/2/2026) và Báo Công lý (đăng lại trên cổng VCCI, 5/5/2026); văn bản gốc trên thuvienphapluat.vn bị chặn công cụ.

Theo VnEconomy, quan chức Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số nói luật phân 4 loại hình, gồm cả mạng xã hội có chức năng mua bán. Loại này phải tách tài khoản kinh doanh khỏi cá nhân và lưu dữ liệu giao dịch.

Theo Báo Công lý (đăng lại trên VCCI), người livestream bán hàng phải xác thực danh tính điện tử trước khi bán, và dữ liệu livestream phải được lưu tối thiểu 1 năm.

Về thuế, The Investor (6/1/2026) cho biết từ 1/7/2025 sàn khấu trừ 1% thuế giá trị gia tăng và 0,5% thuế thu nhập cá nhân trên doanh thu của cá nhân và hộ kinh doanh (thứ cấp).

Bài không tư vấn pháp lý: hãy đối chiếu văn bản gốc và văn bản hướng dẫn. Suy luận của bài viết: yêu cầu xác thực và lưu dữ liệu làm tăng chi phí tuân thủ, nặng hơn với người bán nhỏ.

Người đọc nên theo dõi điều gì

Đây là chỉ báo cần xem, không phải lời khuyên chọn sàn; khung trong ảnh dưới là khung tham khảo của bài viết, không lấy từ nguồn ngoài.

• Nguồn, kỳ và phạm vi: ghi rõ con số thuộc nguồn nào, kỳ nào; chỉ so tốc độ tăng khi cùng nguồn, cùng kỳ, và tìm báo cáo gốc trước khi trích.
• Khoảng cách Shopee và TikTok Shop: xem khoảng cách thị phần theo từng quý, không đọc 1 quý riêng lẻ.
• Số gian hàng có đơn: đặt cạnh doanh số, vì doanh số tăng khi số gian hàng giảm có thể là doanh thu tập trung hơn.
• Biểu phí và giám sát: thông báo phí mới của sàn, phản hồi của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, văn bản hướng dẫn luật.
• Giá, chất lượng và cơ cấu đơn: tỷ lệ chọn giá và chọn chất lượng trong eCCI, cùng cơ cấu đơn theo mức giá.

Những sai lầm thường gặp

1. Coi số của 4 sàn lớn là toàn bộ thương mại điện tử Việt Nam, trong khi các bài chỉ đo Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki.
2. Lấy 44% hoặc 19% làm "tốc độ thật" mà không xem nguồn và mốc năm trước dùng để so sánh.
3. Đọc "áp sát" thành "đã vượt" hoặc "chưa vượt" khi nguồn chưa nói. YouNet nửa đầu 2026 cho Shopee đứng đầu, còn quý 3 các nguồn bài đọc được không nói bên nào dẫn; khoảng cách phụ thuộc kỳ đo.
4. Đọc doanh số tăng là mọi người bán đều có lợi. Metric ghi doanh số quý 3 tăng 45,16% trong khi số gian hàng có đơn giảm so với quý 2.

Điều chưa biết

Bài chưa đọc được báo cáo gốc đầy đủ của Metric và YouNet ECI (trang Brands Vietnam trả lỗi 403), nên mọi số đều qua báo chí. Chưa rõ vì sao mốc năm 2025 của 2 nguồn khác nhau.

Chưa biết cỡ mẫu của khảo sát eCCI, cũng như vì sao tỷ lệ chọn chất lượng đổi từ 52% sang 74% trong 1 quý. Chưa có nguồn nào sau 1/7/2026 xác nhận việc thi hành luật.

Chưa rõ số người bán đang tăng hay giảm. Chưa thấy kết quả cuối cùng của việc Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia theo dõi phí, và chưa có số đo tác động của Luật Thương mại điện tử 2025 lên người bán nhỏ. Các suy luận trong bài chưa được dữ liệu kiểm chứng.